Khởi nguồn PC và hành trình game console x86

• Th?i c?a máy tính cá nhân ?ã ??n h?i k?t!
• Máy tính cá nhân:Hi?n t?i và t??ng lai
• Máy ch?i game chuyên d?ng g?p khó nh?ng v?n có t??ng lai
• Máy ch?i game PlayStation 4 ch?y ?ua ra tr??c Xbox 720
• Steam Machine: Vi?n c?nh c?a máy ch?i game? 

K? nguyên vàng máy tính cá nhân
Nh?ng n?m ??u 1980, Apple ?ã r?t tích c?c ?? hi?n th?c hóa th? tr??ng máy tính cá nhân theo cách c?a mình. Cùng lúc ?ó, IBM ?ang là “trùm” v? máy tính mainframe c?ng quy?t ??nh nhúng chân vào th? tr??ng còn r?t s? khai này, v?i k? v?ng kh?i ngu?n l?i nhu?n m?i. “Big Blue” ?ã thay ??i c? th? gi?i khi công b? chi?c máy tính cá nhân IBM PC vào n?m 1981, máy n?ng kho?ng 9,5 kg và ???c bán trên th? tr??ng v?i giá 1.565 USD th?c s? h?p d?n ? th?i ?i?m ?ó. V?i s?c m?nh ti?p th? và danh ti?ng nhà s?n xu?t máy tính l?n, PC c?a IBM nhanh chóng tr? thành tiêu chu?n c?a ngành công nghi?p ?i?n toán cá nhân.

Nh?ng ?i?u mà IBM không ng? ??n là chi?c máy IBM PC Model 5150 ra m?t ngày 12/8/1981 ?ã làm thay ??i h?n ngành ?i?n toán, t?o ra th? tr??ng PC làm tác ??ng sâu s?c t?i h?u h?t m?i l?nh v?c ??i s?ng c?a con ng??i sau này. M?t s? ??c ?i?m c?a chi?c máy tính IBM ??i ??u là b? nh? ch? có 16KB, có kh? n?ng k?t n?i v?i TV, ch?i game và x? lý v?n b?n, quá khiêm t?n so v?i vô s? PC ?ang hi?n di?n trong các v?n phòng và gia ?ình ngày nay, sau 35 n?m.

Tr??c IBM PC, máy tính ch? y?u dùng trong nh?ng t? ch?c, doanh nghi?p l?n. ?ó là nh?ng dàn máy tính ?? s?, ??t ti?n và mu?n s? d?ng chúng c?n r?t nhi?u ngu?n l?c. M?t s? máy tính cá nhân khác nh? Apple II (1977), Atari 800 (1979) ?ã xu?t hi?n khá s?m tuy nhiên nh?ng h? th?ng này s? d?ng các thành ph?n và thi?t k? ??c quy?n. Còn nh?ng ông ch? doanh nghi?p c?a th?i ?y thì t??ng ?ó là tên c?a nh?ng món ?? ch?i.

?? t?ng hi?u su?t làm vi?c cho máy tính c?a mình, IBM ?ã phá v? chính sách c?a công ty khi ch?p nh?n s? d?ng công ngh? c?a ??i tác, ??ng ngh?a là, nh?ng chi?c PC ???c s?n xu?t t? ph?n c?ng và ph?n m?m c?a hãng th? 3 xu?t hi?n.

IBM PC th?i ??u th?p niên 1980.

K?t qu? cu?i cùng công vi?c c?a IBM là m?t “chi?c h?p” ??n gi?n màu xám, ??t n?m ngang. Màn hình và bàn phím không g?n li?n mà n?i v?i “chi?c h?p” ?ó b?ng cáp, máy in c?ng v?y. Thay vì l?u file lên b?ng cassette, 5150 có ? ??a m?m (mu?n có máy in và ? ??a m?m ng??i mua ph?i tr? thêm ti?n). 

Nhi?u ?i?u gây ?n t??ng v?i m?i ng??i vào n?m 1981 ngày nay nhìn l?i khá “ng?”, ch?ng h?n IBM th?i ?ó t? hào qu?ng bá IBM PC v?i l?u ý: "H? th?ng h? tr? c? thùng máy ??ng l?n thùng máy n?m" (chi?c máy Apple II nguyên th?y ch? h? tr? thùng máy n?m).

IBM ?ã ký h?p ??ng v?i Microsoft phát tri?n h? ?i?u hành và Intel ch? t?o nh?ng b? x? lý cho mình, ??ng th?i cho phép các ??i th? c?nh tranh phát tri?n các h? th?ng "t??ng thích IBM". Nh? chính sách c?i m? c?a IBM mà ngành công nghi?p s?n xu?t PC hình thành và phát tri?n nhanh chóng, làm xu?t hi?n nh?ng ng??i kh?ng l? m?i nh? DEC, Compaq, HP và sau này là Dell và nhi?u công ty khác.

Linh h?n c?a IBM PC
B? x? lý Intel 8088 v?i ki?n trúc x86 trình làng vào tháng 6/1979 ???c IBM ch?n ??a vào chi?c PC ??u tiên c?a mình và ?ây ???c xem là linh h?n c?a chi?c máy tính cá nhân ??u tiên. ?i?u này ?ã t?o ?à cho Intel tr? thành nhà s?n xu?t BXL máy tính l?n nh?t trên th? gi?i v?i n?n t?ng x86 c?a mình.

Thu?t ng? x86 dùng ?? ch? t?i ki?n trúc t?p l?nh c?a dòng vi x? lý 8086 c?a Intel ???c gi?i thi?u vào n?m 1978.

B? x? lý 8086

 Còn ??i v?i b? x? lý 8088 ???c s? d?ng trên IBM PC thì nó gi?ng h?t 8086 nh?ng có kh? n?ng qu?n lý ??a ch? dòng l?nh. 8088 c?ng s? d?ng công ngh? 3 µm, 29.000 transistor, ki?n trúc 16 bit bên trong và 8 bit bus d? li?u ngoài, 20 bit bus ??a ch?, h? tr? b? nh? m? r?ng t?i 1MB.

Ki?n trúc x86 th?c s? ?ã th?ng tr? th? tr??ng PC, là linh h?n c?a các th? h? máy tính cá nhân ?ang hi?n h?u trong các v?n phòng và gia ?ình ngày nay. Ki?n trúc x86 c?ng dành ?u th? ??i v?i máy workstation, và c? server dùng trong doanh nghi?p.

Vì tính ph? bi?n c?a nó và h? tr? tài li?u r?t t?t t? Intel nên x86 ???c r?t nhi?u k? s? ph?n m?m vi?t ch??ng trình ch?y trên nó. Ph?n m?m ???c vi?t cho x86 bao g?m các n?n t?ng h? ?i?u hành: MS DOS , Windows, Linux, BSD và các bi?n th? Unix. Ngoài Intel s?n xu?t chip ki?n trúc x86 còn có AMD, VIA. AMD là ??i th? l?n c?a Intel trên th? tr??ng chip x86 cho PC.

Trong quá trình này, m?t s? k? s? d?n g?n bó v?i các CPU x86 và h? ki?n trúc IBM PC ??n m?c h? b?t ??u s? d?ng chúng trong nh?ng d? án ph?, bao g?m các h? th?ng nhúng, máy ch?i game b? xu (ví d? nh? trò Q*Bert), và c?ng t? ?ó ?ã xu?t hi?n dòng s?n ph?m riêng bi?t, máy ch?i game console gia ?ình.

Game Console x86 - ??a con c?a PC
Ngoài nh?ng h? máy ch?i game console còn t?n t?i ??n ngày nay, nhi?u “chi?n binh” ?ã ?i vào quên lãng, nh?ng ph?n l?n chúng ??u chung ngu?n g?c v?i chi?c máy tính cá nhân IBM PC l?ng danh. Nh?ng thi?t b? ch?i game này ???c ra ??i, hoàn thi?n và phát tri?n cùng v?i n?n t?ng IBM PC.

Nh?ng th?i ?i?m hi?n t?i ?ang có s? thay ??i khác bi?t. Ng??i dùng máy vi tính gia ?ình thông th??ng gi? ?ang d?n r?i xa desktop, laptop ?? chuy?n sang s? d?ng smartphone và máy tính b?ng d?a trên ki?n trúc ARM . Trong khi ?ó, máy ch?i game console l?i ?ang càng lúc càng tr? nên gi?ng PC v?i ki?n trúc x86.

Trên th?c t?, ki?n trúc x86 (?úng h?n là x86-64) gi? ?ây ?ã th?ng l?nh th? gi?i máy console gia ?ình v?i nh?ng chi?c máy ch?i game nh? PS4, Xbox One, và Steam Machine. Qua 35 n?m hình thành và phát tri?n, kh?i ??u thành công v?i chi?c máy IBM PC, ??n nay ki?n trúc x86 ?ã tr? thành n?n t?ng ph? thông nh?t giúp kh? n?ng phát tri?n d?a trên chúng h?t s?c d? dàng. Thi?t b? ph?n c?ng c?ng nh? s? l??ng kh?ng l? công c? ph?n m?m ???c phát tri?n cho h? máy này c?ng là nhi?u nh?t. ?i?u này ?ã giúp t?ng cao n?ng su?t trong vi?c xây d?ng ?ng d?ng c?ng nh? phát tri?n trò ch?i cho game console.

Tr??c ?ây, không khó l?m ?? l?p trình game cho nh?ng CPU phi ki?n trúc x86. Th??ng ?ó là công vi?c dành cho m?t hay hai ng??i làm. Các công ty game console có th? ch?n b?t k? CPU nào mà h? mu?n, th??ng thì s? là lo?i CPU mà k? s? c?a h? ?ã quen thu?c và lo?i giá r? khi mua v?i s? l??ng l?n. Trong th?i ??i ngày nay, khi mà trò ch?i ?i?n t? th??ng ???c ví nh? nh?ng con quái v?t ph?c t?p yêu c?u kinh phí hàng tri?u ?ô và ??i ng? phát tri?n l?n, thì vi?c t?i ?u hóa n?ng su?t ?ã tr? nên quan tr?ng h?n bao gi? h?t. Và vi?c s? d?ng CPU x86 cho phép t?ng n?ng su?t m?t cách ?áng k? cho các nhà phát tri?n game.

Nh?ng m?u game console n?i b?t s? d?ng ki?n trúc x86

M?u th? nghi?m: Konix Multisystem (1988)
CPU: Intel 8086
Konix Multisystem ???c phát tri?n b?i công ty Konix c?a Anh trong n? l?c t?o ra m?t chi?c máy ch?i game console gia ?ình, ?? có th? ?áp ?ng ???c mong mu?n c?a t?t c? m?i ng??i. C? máy này bao g?m h? th?ng gi? l?p lái xe, gi? l?p lái máy bay, súng ánh sáng, và gh? ph?n h?i l?c. Nh?ng cu?i cùng h? th?ng ???c k? v?ng này b? m?c k?t trong quá trình phát tri?n và không xu?t hi?n trên th? tr??ng. N?u không, Konix có th? ?ã là máy ch?i game console s? d?ng n?n t?ng x86 ??u tiên bán ra ??i chúng.

Tandy VIS (1992)
CPU: Intel 80286 12 MHz
??u nh?ng n?m 1990 là th?i k? bùng n? “?a ph??ng ti?n” – m?t thu?t ng? qu?ng cáo ???c s? d?ng ??n t?n ngày nay, nh?m miêu t? s? hòa h?p c?a t? ng?, ph?n m?m t??ng tác, âm thanh, và phim ?nh ?? t?o thành m?t d?ng n?i dung. Chi?c Philips CD-i ?ã ?i tiên phong v?i vai trò là n?n t?ng ?a ph??ng ti?n ??c l?p, và vài công ty sau ?ó ?ã b??c theo d?u chân c?a thi?t b? này bao g?m Tandy, công ty mà ?ã tung ra thi?t b? Video Information System (VIS). VIS v? c? b?n là chi?c máy vi tính 286 (s? d?ng b? x? lý 80286 c?a Intel) ???c ??n gi?n hóa và ch?y m?t phiên b?n Windows ??c bi?t. Thi?t b? này ?ã th?t b?i th?m h?i trên th? tr??ng, và ngày nay không m?y ai bi?t v? nó.

Fujitsu FM Towns Marty (1993)
CPU: AMD 386SX 16 MHz
Vào nh?ng n?m 1980 – 1990, ? Nh?t B?n, m?t s? công ty m? r?ng n?n t?ng IBM PC v?n ?ã n?i ti?ng b?ng cách ghép thêm thành ph?n ph?n c?ng ??c ch? ?? x? lý hình ?nh ?? phân gi?i cao, có kh? n?ng h? tr? ký t? ch? Nh?t ph?c t?p, hay nói r?ng h?n t?c là có kh? n?ng h? tr? ???c ch?t l??ng hình ?nh game t?t h?n. Trong nh?ng c? máy ?ó, chi?c Fujitsu FM Towns là m?t trong s? chi?c máy n?i b?t nh?t – thùng máy có hình tháp, v?i ? CD-ROM g?n li?n. Vào n?m 1993, Fujitsu rút g?n ?i m?t ph?n c?a chi?c FM Towns ?? t?o ra thi?t b? game console Marty riêng bi?t ??y tham v?ng. Tuy nhiên Marty không th? ??n ???c M? và c?ng không h? thành công t?i Nh?t B?n.

Bandai WonderSwan (1999)
CPU: NEC V30 MZ 3 MHz
Chi?c WonderSwan n?i ti?ng b?i ?ây là d? án cu?i cùng c?a m?t trong nh?ng chuyên gia thi?t k? game hàng ??u Gunpei Yokoi – ng??i ???c bi?t ??n nh? là cha ?? c?a chi?c Game Boy. M?t ?i?u ít ai nh?n ra là, chi?c WonderSwan chính là máy ch?i game c?m tay x86 ??u tiên, b?i nó s? d?ng con chip x86 là CPU NEC V30. Chi?c máy này, cùng v?i hai phiên b?n màn hình màu ti?p theo ?ã giúp hãng phát tri?n Bandai nhanh chóng chi?m ???c 8% th? ph?n béo b? này t?i Nh?t B?n nh? chính sách giá r?t h?p lý.

Microsoft XBOX (2001)
CPU: Intel Pentium III 733 MHz
Khi Microsoft ch? t?o chi?c máy ch?i game console Xbox ??u tiên c?a mình, hãng ?ã s? d?ng nh?ng gì quen thu?c nh?t - h? th?ng t??ng thích gi?ng nh? IBM PC và kèm theo ?ó là m?t chút ch?nh s?a riêng. Game console này s? d?ng CPU Intel Pentium III, nh?ng th?i ?i?m phát hành thì ch?ng m?y ng??i dùng hay bi?t ?i?u này. H? th?ng này ?ã tr? nên khá n?i ti?ng khi tr? thành ??i th? c?nh tranh tr?c ti?p v?i Play Station 2 c?a Sony và GameCube c?a Nintendo. Microsoft c?ng ??a t?a game ?ình ?ám Halo, cùng hàng lo?t game l?n khác, lên console này.

Thi?t b? ch?i game này th?c s? gây ?n t??ng v?i ng??i dùng c?ng nh? các nhà phát tri?n game, tuy nhiên Microsoft l?i quay l?ng v?i x86 khi phát tri?n chi?c console Xbox 360 ti?p theo c?a mình.

Sony PlayStation 4 (2013)
CPU: AMD x86-64 Jaguar 1.6 GHz
(8 lõi)
Khi ??n lúc ph?i phát tri?n h?u du? cho chi?c PlayStation 3 v?n khét ti?ng là khó l?p trình (chi?c PS3 khá ‘l?’ khi dùng b? vi x? lý Cell d?a trên PowerPC), thì Sony ?ã m?i ngh? nhân game n?i ti?ng Mark Cerny thi?t k? m?t chi?c máy console m?i thân thi?n v?i nhà phát tri?n, d?a trên d?ng ki?n trúc PC t?ng c??ng. K? ho?ch này d??ng nh? ?ã ??t ???c k?t qu? t?t, và chi?c PlayStation 4 hi?n gi? ?ang th?ng tr? th? tr??ng console gia ?ình.

Microsoft Xbox One (2013)
CPU: AMD Jaguar 1.75 GHz (2 b? x? lý lõi t?)
Sau m?t th? h? b? ba máy ch?i game console hàng ??u th? gi?i (Xbox 360, Wii, và PlayStation 3) ??u s? d?ng CPU ki?n trúc PowerPC, c? Sony và Microsoft ??u quy?t ??nh quay ngo?t 180 ?? và tr? l?i ki?n trúc PC bi?n th? ?? phát tri?n console c?a mình.

Lý do ??n gi?n là vì nhi?u nhà phát tri?n ?ã quen thu?c v?i n?n t?ng x86, và n?n t?ng này d? l?p trình h?n. Thêm n?a, ki?n trúc x86 mang l?i kh? n?ng liên t?c nâng c?p console ?? t??ng thích v?i t??ng lai nh? là m?t chi?c máy vi tính PC, và chúng ta r?i s? ???c ch?ng ki?n ?i?u này v?i chi?c Xbox Scorpio c?a Microsoft và PS4 Neo c?a Sony.

Steam Machine (2015)
CPU: Có th? thay ??i
Ph?n m?m phân ph?i k? thu?t s? Steam c?a Valve ?ã th?ng tr? th? tr??ng game PC v?i vai trò là “n?n t?ng trong m?t n?n t?ng” trong su?t kho?ng m?t th?p k? qua. V?i nh?ng k? c?nh tranh m?i xu?t hi?n d??i d?ng c?a hàng game online nh? trên Windows 8/10 trên PC c?a chính Microsoft, Valve ngh? r?ng ?ã ??n lúc h? tr? nên ??c l?p h?n và tr? thành m?t n?n t?ng ph?n c?ng riêng bi?t th?c s?, mà không c?n ph?i d?a d?m vào h? ?i?u hành này.

Vào n?m 2015, chi?c Steam Machine ??u tiên ?ã ra ??i t? nhi?u nhà cung c?p khác nhau – n?i ti?ng nh?t là Alienware và chúng ??u s? d?ng CPU x86 v?i h? ?i?u hành SteamOS, là m?t h? ?i?u hành bi?n th? d?a trên Linux. Cho ??n hi?n t?i, nh?ng chi?c Machine c?ng không ??t ???c k?t qu? gì kh? quan, nh?ng chúng cho th?y nh?ng n? l?c m?i nh?t, và có l? c?ng không ph?i là n? l?c cu?i cùng ?? ch? t?o m?t máy ch?i game console x86.

PC WORLD VN, 11/2016